Στεφανιαία Νόσος

ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ

 Οι παράγοντες κινδύνου που προδιαθέτουν στην ανάπτυξη ΣΝ διακρίνονται σε τροποποιήσιμους και μη τροποποιήσιμους

Τροποποιήσιμοι

• Υψηλή χοληστερόλη/Δυσλιπιδαιμία
• Αρτηριακή υπέρταση
• Σακχαρώδης διαβήτης
• Κάπνισμα
• Αυξημένο σωματικό βάρος/παχυσαρκία
• Περιορισμένη φυσική δραστηριότητα
• Προσωπικότητα

Μη τροποποιήσιμοι

• Φύλο
• Κληρονομικότητα
• Ηλικία

Α. Μη τροποποιήσιμοι κίνδυνοι:

1.Χοληστερόλη: Η χοληστερόλη είναι μια ουσία απαραίτητη για τη λειτουργία του οργανισμού. Ωστόσο όταν οι τιμές της στο αίμα υπερβούν τα ανώτερα επιτρεπτά όρια τότε αυξάνεται και ο κίνδυνος εμφάνισης ΣΝ

2.Αρτηριακή υπέρταση: Ένας στους τρεις ενήλικες έχουν οριακή αρτηριακή πίεση ή εγκατεστημένη  αρτηριακή υπέρταση. Τιμές αρτηριακής πίεσης > 139/89 mmHg θεωρούνται παθολογικές και συνοδεύονται από αύξηση  επίπτωσης της ΣΝ

 3.Σακχαρώδης διαβήτης : O σακχαρώδης διαβήτης είναι μια νόσος η οποία προσβάλει τόσο τα μικρού όσο και τα μεσαίου και μεγάλου μεγέθους αγγεία του σώματος και είναι από τους σημαντικότερους παράγοντες κινδύνου για ΣΝ. Ιδιαίτερη  σημασία έχει ο έλεγχος και η σωστή ρύθμιση του διαβήτη.

4. Κάπνισμα : Οι καπνιστές έχουν διπλάσια πιθανότητα εμφάνισης καρδιακού επεισοδίου και ο κίνδυνος θανατηφόρου καρδιαγγειακού συμβάματος αυξάνεται 5,5 φορές στους βαρείς καπνιστές σε σχέση με τους μη καπνιστές. Ακόμη και η έκθεση στον καπνό του τσιγάρου, δηλαδή το παθητικό κάπνισμα, αυξάνει την πιθανότητα εμφάνισης της νόσου.
5. Παχυσαρκία: Η υπέρμετρη εναπόθεση λιπώδους ιστού στο σώμα και κυρίως στην περιοχή της κοιλιάς αποτελεί έναν ανεξάρτητο παράγοντα κινδύνου για την εμφάνιση ΣΝ.
6. Περιορισμένη φυσική δραστηριότητα: Ο περιορισμός της φυσικής δραστηριότητας σε συνδυασμό με την πλούσια σε λιπαρά διατροφή είναι παράγοντες που μπορούν και πρέπει να τροποποιηθούν.
7. Προσωπικότητα: Για την εμφάνιση της στεφανιαίας νόσου έχει επίσης ενοχοποιηθεί η κατάθλιψη, η επιθετική συμπεριφορά αλλά και η τύπου Α προσωπικότητα, της οποίας τα χαρακτηριστικά είναι το καθημερινό άγχος, η ψυχική ένταση και η τελειοθηρική συμπεριφορά.

 Β. Μη τροποποιήσιμοι κίνδυνοι:

1. Φύλο: Ο ανδρικός πληθυσμός έχει αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης στεφανιαίας νόσου σε σχέση με τον γυναικείο. Πιστεύεται ότι ορμονολογικοί παράγοντες συντελούν στην καθυστέρηση εμφάνισης της νόσου στο γυναικείο φύλο.
2. Οικογενειακό ιστορικό πρώιμης στεφανιαίας νόσου: Παιδιά των οποίων οι γονείς πάσχουν από στεφανιαία νόσο και ειδικά όταν αυτή έχει εμφανιστεί πριν την ηλικία των 50 ετών έχουν αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης της νόσου.
3. Ηλικία: Με την αύξηση της ηλικίας αυξάνεται και ο κίνδυνος εμφάνισης της νόσου. Έτσι για τους άνδρες ο κίνδυνος αυξάνεται μετά την ηλικία των 45, ενώ για τις γυναίκες μετά την ηλικία των 55 ή νωρίτερα αν εμφανίσουν πρώιμη εμμηνόπαυση

ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ

Η ΣΝ μπορεί να εκδηλωθεί ως:

1. Χρόνια Στεφανιαία Νόσος-Σταθερή στηθάγχη
2. Οξύ στεφανιαίο σύνδρομο (Ασταθής Στηθάγχη-Οξύ έμφραγμα μυοκαρδίου)
3. Αιφνίδιος θάνατος

1. Χρόνια Στεφανιαία Νόσος-Σταθερή στηθάγχη -Στηθάγχη προσπάθειας.

Στηθάγχη είναι ένα  αίσθημα δυσφορίας ή συμπίεσης ή σφιξίματος στο στήθος. Συχνά η στηθάγχη αντανακλά σε άλλα σημεία του σώματος όπως τους ώμους, τους βραχίονες (κυρίως αριστερά), τον τράχηλο και την κάτω γνάθο. Μπορεί να συνυπάρχει δύσπνοια, ναυτία, δυσπεπτικά ενοχλήματα, εφίδρωση, κόπωση και κακουχία. Εκλύεται συνήθως κατά την εκτέλεση διαφόρων δραστηριοτήτων όπως η άσκηση, η συναισθηματική φόρτιση, η σεξουαλική επαφή ή η λήψη τροφής και διαρκεί για λίγα λεπτά. Υφίεται  με τη διακοπή του εκλυτικού παράγοντα ή με τη λήψη υπογλωσσίου νιτρώδους.

2. Οξέα στεφανιαία σύνδρομα

Προκαλούνται από τη ρήξη αθηρωματικών πλακών, τις λεγόμενες ευάλωτες πλάκες, που στην πλειονότητα τους  δεν προκαλούν σημαντικές στενώσεις, τουλάχιστον αγγειογραφικά.

Α. Ασταθής στηθάγχη: Η ασταθής στηθάγχη μοιάζει με τη σταθερή στηθάγχη αλλά ο πόνος είναι πιο έντονος και χρονικά διαρκεί περισσότερο. Εμφανίζεται στην ηρεμία ή στην ελάχιστη προσπάθεια.

Β. Έμφραγμα του μυοκαρδίου:

Ο πόνος του εμφράγματος είναι πιο έντονος από αυτόν της στηθάγχης.  Περιγράφεται σαν σφίξιμο, κάψιμο ή πίεση στο θώρακα κυρίως εντοπιζόμενη πίσω από το στέρνο που συνοδεύεται από αίσθημα επικείμενου θανάτου.  Διαρκεί περισσότερο από 30 λεπτά και δεν υφίεται με την λήψη δισκίων νιτρογλυκερίνης. Μπορεί να αντανακλά και στα δύο άνω άκρα αλλά κυρίως στο αριστερό, στην πλάτη ή στην κάτω γνάθο.  Σε μερικές περιπτώσεις ο πόνος εντοπίζεται στο επιγάστριο και συνοδεύεται από ναυτία και τάση προς έμετο, γεγονός το οποίο μπορεί να οδηγήσει τους ασθενείς να τον αποδώσουν σε έλκος στομάχου.  Ακόμη κυρίως στους διαβητικούς ασθενείς το έμφραγμα μπορεί να επέλθει χωρίς να αισθανθούν κανένα πόνο λόγω της συνυπάρχουσας νευροπάθειας και αυτό είναι γνωστό σαν σιωπηρό έμφραγμα.

Γ. Αιφνίδιος θάνατος:

Είναι αποτέλεσμα αρρυθμίας (κοιλιακής μαρμαρυγής ή κοιλιακής ταχυκαρδίας ) και αποτελεί στο 25% των περιπτώσεων την πρώτη εκδήλωση εμφράγματος μυοκαρδίου.

ΔΙΑΓΝΩΣΗ

 Η διάγνωση της στεφανιαίας νόσου περιλαμβάνει τη λήψη λεπτομερούς ιστορικού, την κλινική εξέταση του ασθενούς και μια σειρά εξετάσεων που βοηθούν  στην ανίχνευση της παρουσίας αθηρωματικών πλακών στις στεφανιαίες αρτηρίες. Το ποιά μέθοδος θα προτιμηθεί ή ποιά θα προηγηθεί εξαρτάται από το ιστορικό και την κλινική εικόνα του ασθενούς

Ηλεκτροκαρδιογράφημα (ΗΚΓ): Βοηθά εάν ό ασθενής έχει υποστεί προηγούμενο έμφραγμα ή έχει διαταραχές που συνδέονται με το κλινικό σύνδρομο του ασθενούς.

Διαθωρακικό υπερηχοκαρδιογράφημα: Βοηθά στην αξιολόγηση της καρδιακής λειτουργίας. Η σοβαρή στεφανιαία νόσος, η οποία συνδυάζεται με σοβαρού βαθμού στενώσεις των στεφανιαίων αρτηριών μπορεί να οδηγήσει σε δυσλειτουργία του καρδιακού μυός και καρδιακή ανεπάρκεια.

Δοκιμασία κόπωσης σε κυλιόμενο τάπητα (τεστ κοπώσεως): O ασθενής εξετάζεται κατά την άσκηση πάνω σε κυλιόμενο τάπητα. Ο ασθενής κατά τη διάρκεια της δοκιμασίας είναι συνδεδεμένος με ηλεκτρόδια και βρίσκεται σε συνεχή ηλεκτροκαρδιογραφική παρακολούθηση.

Δοκιμασία με δυναμικό σπινθηρογράφημα (SPECT): Πρόκειται για  δοκιμασία κατά την οποία ο ασθενής εξετάζεται πριν και μετά την χορήγηση ειδικών παραγόντων, αφού υποβληθεί σε δοκιμασία κόπωσης. Η μειωμένη πρόσληψη του ραδιοφαρμάκου από τα μυοκαρδιακά κύτταρα κατά τη διάρκεια του stress συγκριτικά με τη φάση ηρεμίας είναι ενδεικτική αναστρέψιμης μυοκαρδιακής ισχαιμίας και άρα πιθανών σημαντικών στενώσεων των στεφανιαίων αγγείων.

Δοκιμασία με δυναμική υπερηχοκαρδιογραφική μελέτη (Stress Echo): Πρόκειται για μη επεμβατική λειτουργική δοκιμασία κατά την οποία ο ασθενής εξετάζεται με την διενέργεια διαθωρακικού υπερηχοκαρδιογραφήματος κατά την ηρεμία και κατόπιν είτε κατά τη διάρκεια φαρμακευτικού stress με τη χορήγηση φαρμακευτικού παράγοντα (δοβουταμίνης) είτε κατά την άσκηση πάνω σε ποδήλατο.

Κατά τη διάρκεια της δοκιμασίας αξιολογούνται τα συμπτώματα του ασθενούς και κυρίως διαταραχές στην κινητικότητα των διαφόρων τμημάτων του καρδιακού μυός.

Δυναμική μαγνητική τομογραφία καρδιάς με stress (Stress Cardiac MRI): Η δυναμική μαγνητική τομογραφία καρδιάς θεωρείται πολύ πιο ακριβής διαγνωστική μέθοδος συγκριτικά με τις υπόλοιπες μη επεμβατικές λειτουργικές δοκιμασίες αλλά έχει δυσκολίες όσον αφορά τη διενέργειά της.

Μη επεμβατική μέθοδος, όπου μετά από ενδοφλέβια χορήγηση  σκιαγραφικού παράγοντα, πραγματοποιείται άμεση απεικόνιση του αυλού και του τοιχώματος των στεφανιαίων αρτηριών. Είναι αρκετά αξιόπιστη για τον αποκλεισμό της στεφανιαίας νόσου αλλά δεν έχει ακόμα την ικανότητα να καθορίζει επακριβώς το βαθμό στένωσης των στεφανιαίων αρτηριών γι αυτό και συνίσταται σε ασθενείς χαμηλού κινδύνου για τον αποκλεισμό της ΣΝ, παρά για την παρακολούθηση ασθενών αυξημένου κινδύνου για την εμφάνιση της νόσου ή ασθενείς που έχουν ήδη διαγνωσμένη ΣΝ.

Κλασσική στεφανιογραφία: Πρόκειται για  επεμβατική πράξη, κατά την οποία μετά από παρακέντηση είτε της κερκιδικής αρτηρίας (χέρι) είτε της μηριαίας αρτηρίας (πόδι), ειδικά διαμορφωμένος λεπτός καθετήρας εισέρχεται στο στόμιο των στεφανιαίων αρτηριών.  Με έγχυση σκιαγραφικού διαγράφεται ο αυλός των στεφανιαίων αρτηριών, ο οποίος ελέγχεται για τυχόν  αποφράξεις. Εφαρμόζεται και διαγνωστικά και θεραπευτικά εφόσον ακολουθήσει  αγγειοπλαστική. Οι επιπλοκές κατά τη διενέργεια της στεφανιογραφίας είναι 0,04%